Sayfalar

Salı, Ağustos 09, 2005

Dua 1

Üç aylara girdik bir büyüğün duasıyla bizde dua edelim

Allahım Bize kendine yakınlaşmayı kolaylaştır. Senden uzaklaştıracak şeylere fırsat verme. Bizi sana muhtaç olma ve senden başkasına ihtiyaç duymama hissiyle müstağni kıl....

Bize ibadet ve itaat için en kolay yolu nasib et. Gaflet ve hatalarımızdan dolayı bizi hesaba çekme. Günlerimizi sana yakınlığa vesile olacak ve rızanı kazandıracak amellerle geçirmeyi nasib eyle...

Allahım ! Dillerimizi ancak zikr-i ilahine bırak Kalblerimizi Zat-ı ilahinden başkasına bağlama. Ruhlarımızı sana yakınlığın latif rüzgarıyla ferahlandır, gönüllerimizi sevginle doldur. iç dünyamıza kullarına karşı iyi niyetler yerleştir.Nefislerimizi ilmin cihetine yönelt...

Bizi temizi alan kirliyi bırakan, afiyetin kadrini bilip şükreden ve kendisine vekil olman için
senin kefilliğine razı olan kullarından eyle. Bizleri azametini tanımaya muvaffak kıl...

Hükmünde sana zıd olabilecek; saltanatında, mülk ve emrinde sana karşı koyabilecek hiç kimse yoktur...

Hamd alemlerin Rabb'ına mahsustur...


Ahmed er-Rifai

Cuma, Ağustos 05, 2005

YSA motorumuz ! BPNetlib


YSA : Yapay Sinir Ağları (Artifical Neural Networks ANN veya kısaca NN) genellikle yapay zeka sistemlerinde lineer olmayan problemlerin çözümünde kullanılan bir metoddur.
YSA' ların pek çok çeşitleri vardır bunların başındada geri yayılımlı - beslemeli YSA dır

http://gpdev.net/ sitesinde yürütülen projelerden NeuroDriver da kullandığı YSA kodlarının
Derlenip library haline getirilerek kendi projelerimizde kullanılır hale getşrmeğe çalışacağız....
Bu kod aşaıdaki sınıfları -class- içerir

BPNode - Tek bir düğüm yada nöronu gösterir.
BPLink -
Nöronlar yada düğmler arasındaki bağlantıyı yapar.
BPNet - Geri yayılımlı - beslemeli- YSA kodu
BPNode ve BPLink sınıfları kullanılarak YSA oluşturulur
Pattern - YSA'nın eğitimi için kullanılıcak verilerin
kullanımı için tasarlanmış bir sınıf.

http://gpdev.net/NeuroDriver_bpnet.html

adresinden bir inceleme yaptıktan sonra

http://gpdev.net/Downloads.html

adresinden

Neural Network Source Code BPNet.zip (11 K)

http://gpdev.net/Downloads/BPNet.zip

İndirin

BPNetLib diye bir dizin açın ve bu dizinin içine BPNet.zip dosyasını açın

İçinden aşağıdaki doslayar çıkıyor..

BPNet.h

BPNet.cpp

BPNode.h

BPNode.cpp

BPLink.h

BPLink.cpp

Pattern.h

Pattern.cpp

Readme.txt

CBuider’ı açın ve File->New->Library seçeneğini seçin

Project->Add to Project den BPNetLib dizinindeki dosyaların tamamını ekleyin

Files->Save Project As… den projeyi BPNetLib dizinine BPNetLib diye kaydedin

Project->Build diyerek derlemeye başlayın undifened symbol i diye hata aldığınız satırlara

int i

diye tanımlamada bulunun warninglere aldırmayın

sonuçta BPNetLib.lib diye bir dosya oluşturulacak

bu projeyi kadedip kapatın

yeni bir proje oluşturun application.

Projects-> Add to Project den BPNetLib dizinindeki BPNetLib.lib dosyasını projeye ekleyin

Projects->Options->include path da BPNetLib dizinini ekleyin…

Artık BPNet kütüphanemizi uygulamada kullanmaya başlayabiliriz…

http://gpdev.net/NeuroDriver_bpnet.html

adresinde kullanımı ile ilgili tanıtımlar var

Tanımlama

Learnin Rate (lr): öğrenme hızı genellikle (0,05 -0,75) aralığında

Momentum (mt : momentum değeri (0-0,9) aralığında

Num Layers : YSA'nın katman sayısı

Daha sonraki parametreler her katmanın node sayılarını gösteriyor

Yani örnekte : 3 katmanlı bir YSA tanımlanıyor
birinci katman 2 ( giriş değerleri)
ikinci katman 12 ( gizli katman)
üçüncü katman 3 node dan oluşuyor. (çıkış değerleri)

Eğitim: YSA'yı eğitmek için aşağıdaki işlemleri yapmak gerekiyor…

1 ) giriş değerlerinin verilmesi

2) Bu değerlerin ilerletilmesi

3) çıkış değerlerinin verilmesi hata hesabı için

4) geriye doğru besleme

// 1 ) giriş değerlerinin verilmesi

// 2) Bu değerlerin ilerletilmesi

// 3) çıkış değerlerinin verilmesi hata hesabı için

// 4) geriye doğru besleme

// 1 ) giriş değerlerinin verilmesi
bpnet->setInput( 0.4, 0 ); // set value 0.4 for first input node
bpnet->setInput( 0.6, 1 ); // set value 0.6 for second input node

// 2) Bu değerlerin ilerletilmesi
bpnet->run();

// 3) çıkış değerlerinin verilmesi hata hesabı için
bpnet->setError( 0.1, 0 ); // set desired value 0.1 for first output node
bpnet->setError( 0.8, 1 ); // set desired value 0.8 for second output node
bpnet->setError( 0.1, 2 ); // set desired value 0.1 for third output node

// 4) geriye doğru besleme
bpnet->learn();

bunu bir döngünün içinde istenen hata değerine ulaşılıncaya dek tekrarla

pattern sınıfını kullanarak

// 1 ) giriş değerlerinin verilmesi
bpnet->setInput( pTrainingPattern );

// 2) Bu değerlerin ilerletilmesi
bpnet->run();

// 3) çıkış değerlerinin verilmesi hata hesabı için
bpnet->setError( pTrainingPattern );

// 4) geriye doğru besleme
bpnet->learn();

şeklinde de yapılabilir…

Test : eğitim işleminden sonra test için veya kullanım

1) Giriş değerlerini verin

2) YSA'yı çalıştırın

3) Çıkış değerlerini alın


//1) Giriş değerlerini verin
bpnet->setInput( 0.3, 0 );
bpnet->setInput( 0.763, 1 );

//2) YSA'yı çalıştırın
bpnet->run();

//3) Çıkış değerlerini alın
double value0 = bpnet->getOutput(0);
double value1 = bpnet->getOutput(1);
double value2 = bpnet->getOutput(2);

şimdilik bu kadar detaylı bilgi için ilgili siteyi ziyaret edin.
Fırsat bulabilirsek inşallah ilerde uygulamasıyla ilgilide bir şeyler de yazarız.

Çarşamba, Temmuz 27, 2005

Arar Bulurmuydun Beni

şu dağlarda kar olsaydım olsaydım
bir asi rüzgar olsaydım olsaydım
arar bulur muydun beni beni
sahipsiz mezar olsaydım olsaydım.

şu yangında har olsaydım olsaydım
ağlayıp bizar olsaydım olsaydım
belki yaslanırdın bana bana
mahpusta duvar olsaydım olsaydım.

şu bozkırda han olsaydım olsaydım
yıkık perişan olsaydım olsaydım
yine sever miydin beni beni
simsiyah duman olsaydım olsaydım.

şu yarada kan olsaydım olsaydım
dökülüp ziyan olsaydım olsaydım
bu dünyada yerim yokmuş yokmuş
keşke bir yalan olsaydım olsaydım.

İnsanoğlunun fıtratında bulunan bir his; ilgi ve alaka görme başkaları tarafından beğenilme sevilme arzusu... ilgi, alakayı ve sevgiyi bebekken ağlayarak isterdik, çocukken yaramazlıklarımızla, gençlikte asiliğimizle...

Başkaları tarafından alaka görme ve sevilme ancak onlar tarafından güzel ve hoş görünmeyle mümkün olur. Peki sahipsiz ürkütücü bir mezarı kim arar? Siyah kesif ve boğucu bir dumanı kim sever? Elbette hiç kimse. Bizi sevenler aslında bizi değil bizdeki kendilerine hoş gelen şeyleri seviyorlar. Şairane bir ifadeyle

Cananı kim canı için sever canın sever *

Kim -yada Ne - olursak olalım bizimle ilgilenen birisi yok mu ? Ne kadar aşağalık ve sefil hatta iğrenç te olsak bize merhamet edecek bir zat yokmu ? Milyarlarca insanın ve sayısını bilmediğimiz yaratıkların içinde bize sahip çıkan yok mu ?

Var evet O var

Malik olan Allah
Rahman olan Allah
Rezzak olan Allah
Vedud olan Allah
Kayyum olan Allah var...
(*) Fuzulinin hoş bir beytidir. tamamı :
" Cananı kim canı için sever canın sever
Canı kim cananı için sever cananın sever"

Salı, Temmuz 26, 2005

Beklenen

Dün gece saat birde uykunun o tatlı zamanında kollarımda bir uyuşmayla sıçradım yataktan. Midemde de epey bir sancı vardı. Saat dörde kadar gezeleyip durdum acı içinde. Gecenin karanlığıda insana bir sıkıntı veriyor. Sonra Necip Fazılın o dizesi geldi aklıma insan yaşamayınca yeterince anlayamıyormuş.
İnsanın sağlığı yerinde olunca :
- Ne çabuk sabah oldu daha uykumu alamadım
derken hasta olunca
- Gün Ne zaman doğacak gün doğacak mı yada ben görebilecekmiyim ?
endişesini taşıyor....

Beklenen

ne hasta bekler sabahı
ne taze ölüyü mezar
ne de şeytan bir günahı
seni beklediğim kadar

geçti istemem gelmeni
yokluğunda buldum seni
bırak vehmimde gölgeni
gelme artık neye yarar

Pazartesi, Temmuz 25, 2005

İNTİBAH

...
Ya biz uyuyor idiysekte musibet bizi uyandırmak için verilmişse. uçuruma doğru giden bir arabanın şöförü dürtüklenerek uyandırılmasına
- "Niçin beni rahatsız ediyorsunuz, niçin bana eziyet ediyorsunuz ?"
diyerek kızması manasızdır...

Perşembe, Temmuz 21, 2005

Tiger! Tiger!



Tiger! Tiger! / William Blake

Tiger! Tiger! burning bright
In the forests of the night:
What immortal hand or eye
Could frame thy fearful symmetry?

In what distant deeps or skies
Burnt the fire of thine eyes?
On what wings dare he aspire?
What the hand dare seize the fire?

And what shoulder, & what art,
Could twist the sinews of thy heart?
And when thy heart began to beat,
What dread hand? & what dread feet?

What the hammer? what the chain?
In what furnace was thy brain?
What the anvil? what dread grasp
Dare its deadly terrors clasp?

When the stars threw down their spears,
And water'd heaven with their tears,
Did he smile his work to see?
Did he who made the Lamb make thee?

Tiger! Tiger! burning bright
In the forests of the night:
What immortal hand or eye
Could frame thy fearful symmetry?

Kaplan! Kaplan! / William Blake

Kaplan! Kaplan! gecenin ormanında
Işıl ışıl yanan parlak yalaza,
Hangi ölümsüz el ya da göz, hangi,
Kurabildi o korkunç simetrini?

Hangi uzak derinlerde, göklerde
Yandı senin ateşin gözlerinde?
O hangi kanatla yükselebilir?
Hangi el ateşi kavrayabilir?

Ve hangi omuz ve hangi beceri
Kalbinin kaslarını bükebildi?
Ve kalbin çarpmaya başladığında,
Hangi dehşetli el? ayaklar ya da

Neydi çekiç? ya zincir neydi?
Beynin nasıl bir fırın içindeydi?
Neydi örs? ve hangi dehşetli kabza
Ölümcül korkularını alabilir avcuna?

Yıldızlar mızraklarını aşağıya atınca,
Göğü sulayınca gözyaşlarıyla,
Güldü mü o, görünce eserini?
Kuzu'yu yaratan mı yarattı seni?

Kaplan! Kaplan! gecenin ormanında
Işıl ışıl yanan parlak yalaza,
Hangi ölümsüz el ya da göz, hangi,
Kurabilir o korkunç simetrini?

Cumartesi, Temmuz 16, 2005

Yönetici ve Mühendis

Buyuk bir şirketin üst düzey yöneticilerinden biri bir gün NewYork
üzerinde balonla dolaşmaya çıkar. Aksilik bu ya, pusulasını
aşağıya düşürür ve kaybolur. İnmek için uygun bir yer ararken bir
gokdelenin tepesinde sigara içen bir adam görür ve alçalır.
"Pardon. Ben neredeyim acaba?" diye sorar.
"Yerden 500 feet yukseklikte bir balonun içindesin" der adam.
Yonetici sinirlenir:
"Sen mühendissin degil mi?" diye sorar.
"Evet." der adam. "Nereden bildin?"
"Çünkü başım belada ve sana bir soru soruyorum. Verdigin cevap
yüzde yüz doğru fakat hiç bir işime yaramıyor."
"Sen de yoneticisin degil mi?"
"Evet sen nereden bildin?"
"Çunku yerden 500 feet yükseklikte bir balonun içinde kaybolmuşsun.
Pusulan yok, berbat durumdasın. Fakat bu şimdi benim suçum oldu."

Biz hakkımızı helal ederiz ama...!

"Vaktiyle Kalenderîyye yoluna mensup bir derviş, nefsle mücahede makamının sonuna gelir. Meşrebin usulünce bundan sonraki makam Kalenderîlik makamıdır. Yani her türlü süsten, gösterişten arınacak, varlıktan vazgeçecektir. Fakat iş yamalı bir hırka giymekten ibaret değildir. Her türlü görünür süslerden arınması gereklidir...

Saç, sakal, bıyık, kas. ne varsa hepsinden. Derviş, usule uygun hareket
eder, soluğu berberde alır.

- Vur usturayı berber efendi, der.

Berber dervişin saçlarını kazımaya baslar. Derviş aynada kendini takip
etmektedir. Basının sağ kısmı tamamen kazınmıştır. Berber tam diğer tarafa
usturayı vuracakken, yağız mı yağız, bıçkın mı bıçkın bir kabadayı girer
içeri. Doğruca dervişin yanına gider, başının kazınmış kısmına okkalı bir tokat atarak:

- Kalk bakalım kabak, kalk da tıraşımızı olalım, diye kükrer.

Dervişlik bu... Sövene dilsiz, vurana elsiz gerek. Kaideyi bozmaz
derviş. Ses çıkarmaz, usulca kalkar yerinden. Berber mahcup, fakat
korkmuştur. Ses çıkaramaz.

Kabadayı koltuğa oturur, berber traşa baslar.
Fakat küstah kabadayı tıraş esnasında da sürekli aşağılar dervişi, alay eder:

"Kabak aşağı, kabak yukarı."

Nihayet traş biter, kabadayı dükkandan çıkar. Henüz birkaç metre
gitmiştir ki, gemden boşanmış bir at arabası yokuştan aşağı hızla üzerine
gelir. Kabadayı şaşkınlıkla yol ortasında kalakalır. Derken, iki atın
ortasına denge için yerleştirilmiş uzun sivri demir karnına dalıverir.
Kabadayı oracığa yığılır, kalır. Ölmüştür. Görenler çığlığı basar.
Berber ise şaşkın, bir manzaraya, bir dervişe bakar, gayri ihtiyarî sorar:

- Biraz ağır olmadı mi derviş efendi?

Derviş mahzun, düşünceli cevap verir:

- Vallahi gücenmedim ona. Hakkımı da helal etmiştim. Gel gör ki
kabağın bir sahibi var. O gücenmiş olmalı!..

Salı, Temmuz 05, 2005

Mezar Taşı Yazısı

Westminster manastırının bodrumunda bir Anklikan piskoposunun mezarı üstünde şu sözler yazılıdır :

Genç ve hür iken, düşlerim sonsuzken, dünyayı değiştirmek isterdim. Yaşlanıp akıllanınca, dünyanın değişmeyeceğini anladım. Ben de düşlerimi biraz kısıtlayarak sadece memleketimi değiştirmeye karar verdim. Ama o da değişeceğe benzemiyordu. İyice yaşlandığımda, artık son bir gayretle, sadece ailemi, kendime en yakın olanları değiştirmeyi denedim. Ama maalesef bunu kabul ettiremedim. Ve şimdi ölüm döşeğinde yatarken birden fark ettim ki, önce yalnız kendimi değiştirseydim, onlara örnek olarak ailemi de değiştirebilirdim. Onlardan alacağım cesaret ve ilhamla, memleketimi daha ileri götürebilirdim.

Profösörün talebelerine verdigi son ders

Bilgisayar Mühendisi Arkadas, insallah iyi bir 'donanim'ci veya iyi bir 'program'ci veya iyi bir 'network'çü veya iyi bir 'system administrator' olacaksin. Yalniz su mühim meseleleri sakin aklindan çikarma!

Bu kâinatin öyle bir donanimcisi vardir ki, bütün mevcudâti ve içinde yer yüzünü 'create' etmis;
günes'i bir 'power source', ay'i bir 'system clock' yapmis.

O 'power source'dir ki, kesintiye ugramaz ve o 'system clock'tir ki, sasmaz ve sasirmaz, o donanimcinin ilminin ve sanatinin nihayetsizligini gösterir.

Bu zât ayni zamanda öyle yüce bir programcidir ki, su muazzam dünya üzerinde çalisacak sekilde koca hayat programini yazmis, yüzbinlerce yildan fazladir, 'error' verdirmeden, 'crash' ettirmeden çalistiriyor.

Eger onun ne kadar iyi bir programci oldugunu da anlamak istersen, önce kendine bak. Gözünle göremedigin küçücük bir hücrene bütün kodunu 'save' etmis ve yine o küçücük hücrende 'execute' ettiriyor.

Madem ki, DNA'nin bir program oldugu apaçiktir ve bir program programcisiz olamaz demek ki, senin programciligin ancak o büyük zâtin programciligina ancak bir ayna hükmündedir.

Yine senin bütün hücrelerinden olusturdugu 'network'ün içinde hadsiz protokollerle o hücreleri konusturdugu gibi, madem ki, senin de diger insanlarla türlü dillerde ve protokollerde konusabilmen için gerekli donanimi yanina vermistir, öylece de gördürüyor, konusturuyor ve dinletiyor.

Ve madem ki, sen, etrafindaki bütün cisimlerden haber alasin diye isik, ses gibi türlü medyayi hazirlamis kullandiriyor. Sen bunlari kesfeder, kullanir fakat bir yenisini ekleyemezsin, o halde öyle büyük bir 'network' uzmani zât vardir ki, senin her türlü ihtiyacini bilir, ona göre teçhizatini verir.

Senin 'network'çülügün ancak onun, sonsuz ilminden sana verdigi bir küçük parça ve bir büyük nimettir.

Arkadas, aldanma!
Su güzel dünya hayati programi bir 'limited trial version'dur, görüyorsun ki, elde ettigin mali -mülkü hiç bir surette 'save' edemiyorsun.

Öyle ise;
bu kâinat yazilimini yazani tani.

Hem hiç mümkün müdür ki, bir programci bu kadar güzel bir program yapsin ve yaptigi programda 'about' kesimi koyup kendini tanittirmasin. Öyle ise bu kâinatin en büyük 'donanimcisi', 'programcisi', 'network'çüsü ve 'system administrator'u olan zâtin her yere isledigi 'about' kesimlerini gör, ögren, 'full versiyon'unu kazanmak için çalis.

Unutma ki, hiç bir hareketin atlanmadan çok dikkatli 'log'lar tutuluyor. Bu 'log'lar her seye gücü yeten o 'system admini' tarafindan 'open' edilip 'check' edilecektir.

Aman ha dikkat !

Laedri

Çarşamba, Haziran 29, 2005

Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar - 3

Günlerden bir gün Timur Yapay Zekaya merak salmış. "Bilgisayarlarda icat edilmedi ki ne yapsam acaba?" diye düşünürken.
Adamın birisi Timur'a bir eşek hediye etmiş. Orada bulunanlar eşeği methede methede bitirememişler.
Nasrettin Hoca'yı Timur'un gözünden düşürmek isteyen birisi "Bilgisayar icat edilmediyse de, bu eşek çok akıllı bir hayvandır. Bigisayar yerine kullanılabilir. Zekanın temelide okumaktır. Elleri öpülesi Nasrettin Hoca'nın eline geçse, vızır vızır okutur Eşeği" demiş.

Timur. Hemen hocayı çağırır ve yuları eline verir:
"-Eti senin, kemiği benim hocam. Okut adam et Şu yapay Zeka projesini tamamla da tarihe geçelim yoksa kellen gider ha.." der.
Hoca biçare ne yapsın. Ele güne karşı mahcup olmamak ve kelleyi kurtarmak için, deriden bir kitap yaptırmış. Yaprakların arasına avuç avuç arpa doldurmuş. Sonra yaprak yaprak açıp arpaları yedirmiş. Sabah, öğle, akşam derken hayvancağız diliyle yaprakları açıp açıp arpaları yemeye alışmış. Arpalar bitince de, basarmış anırmayı.

Timur'un verdiği proje süresi biter. Hoca akşam eşeğe arpa vermez. Sabahleyin yularından tuttuğu gibi çekip Timur'un imtihan yerine götürür. Eşeği bir yere bağlar, önüne kitabı koyar, Eşek teker teker diliyle sayfaları çevirip çevirip arpaları yer, arada boş yani arpasız bir sayfa gelince de basar anırmayı. Kitabın bütün sayfaları bitince de uzun uzun anırmış mı, güzelce.
Timur, Hoca'yı tebrik eder "Hoca sayende tarihe geçtik diyip yüklüce bahşiş vererek hocanın gönlünü almış. Hocanın başına eşek hocalığını saran adam "iyi iyi de, ne dediğini anlamadık" demiş Bunun üzerine Hoca "ben ana mesele olan kitap okumayı öğrettim, bu kardeşimizde uygun kitapları seçerek eğitimini tamamlatsın." Diyerek eşeği adamın başına sarar. Eşeğin eğitimi başına sarılmış olan adamın bu işi beceremeyip başından olmasıyla bu projede yarım kalmış..
Bunun üzerine Hoca O meşhur sözünü söylemiş!!! "okumak cehaleti alır eşşeklik baki kalır"
Yapay Sinir Ağlarını -YSA- Hocanın Okumayı öğrettiği Eşeklere benzetiyorum. YSA ile ilgili pek çok eşeğe! pardon kaynağa -internet sağ olsun- ulaşmak mümkün. Yani pek çok sayıda ve çeşitte eğitime hazır YSA temin edilebilir, Hatta kaynak kodları (ing:source code) ile beraber bile bulunabilir (bnz google). [1] Fakat Esas problem eşeğin pardon YSA'nın eğitilmesidir.[2] Eğitilmek demek uygun bir konuda uygun verilerle yada uygunlaştırılmış verilerle (normalizasyon) uygun bir eğitimle bir sonuca ulaşmaktır. Yoksa Hocanın kitap okuyan eşeği gibi sonuçtan bir şey anlaşılmaz Ya da hocanın düşünen hindisi gibi alıcısı çıkmaz.
Not : Benim YSA için yaptığım benzeştirme diğer yapay zeka metotları için de söylene bilir. Uygulama şart
[1] Çeşitli YSA kod ve kütüphaneleri : http://www.mathtools.net/C++/Neural_Networks/index.html
[2] İmdat Benin YSA Öğrenmiyor Ne Yapmam Lazım :Help! My NN won't learn! What should I do?

Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar - 2

Konuşan Papağan - Düşünen Hindi (yada Emulasyon - Simulasyon)
Hoca Nasreddin Pazarda küçücük kuşların 5 Altına satıldığını görünce hemen evine koşup Hindisini kapıp pazara gelmiş. Hindinin taliplisi çıkıp fiyat sorunca Hoca 10 Altın istemiş.

Alıcı: "Hoca delirdin mi hiç hindi 10 Altın eder mi ?" diye sorunca
"Şu küçük kuşlar 5 Altın ederse Benim Hindim de 10 altın eder " demiş.
Bunun üzerine Alıcı "Hoca o kuş papağandır, marifeti vardır, İnsan gibi konuşabilir.
Senin Hindinin Ne marifeti var ?" der.
Hoca istifini bozmadan cevaplar "O insan gibi konuşursa Benim ki de insan gibi düşünür!..."

Konuşan papağanın bir albenisi var , Düşünen Hindinin nesi var Düşünmek mi önemli yoksa konuşmak mı ? Düşünüyorsan ama başkasına düşündüğünü ifade edemiyorsan kıymeti olmadığı gibi Konuşuyorsan lakin konuştuğun düşünmenin bir sonucu değilse de bir kıymeti yok.
İşte ben Yapay Zeka çalışmalarını fıkradaki gibi iki sınıfta değerlendiriyorum
Konuşan Papağan - Düşünen Hindi (yada Emulasyon - Simulasyon).

Bir sistemi taklit etmek istersek ne yapmamız gerekiyor.
1. Emulasyon-Konuşan papağan :
Sistemin içinde ne olduğuyla fazlaca ilgilenmeden sadece sistemin hangi girdilere karşılık hangi sonuçları verdiğini izleyerek taklidini yaparız.- Doğal dil işleme Uzman sistemler gibi-
2. Simulasyon-Düşünen Hindi:
Sistemin tamamen içinde ne olduğuyla ilgilenir girdilerin hangi aşamalardan geçip Sonuçlara nasıl dönüştüğünü anlayıp buna göre taklidini yaparız.  Bu sınıfa en yakın olan YSA gibi görünüyor ! [1]
Sistem çok karmaşıksa -Beyin gibi- 1. yöntem (yani konuşan papağan) daha çabuk sonuca gider gibi görünüyor. 2. yöntem daha yavaş daha zor fakat daha kesin bir metot. Sistem tamamıyla tanımlanacak kadar basitse ikinci metot daha uygun birincisine gerek kalmıyor.
Sonuç olarak şöyle diyebiliriz ; Ya Konuşan papağanlara düşünmesini öğretmemiz gerek yada Düşünen hindiyi konuşturmamız gerek. Beklide Papağanla Hindiyi melezleştirmemiz gerekir?
Not: Yanlış anlaşıma olmasın Metotlardan hiç birini küçümsemiyorum.
[1] Eskiden olsa kesin olarak YSA bu işi görür derdim fakat artık bundan emin değilim, Çünkü görüp öğrenebildiğim kadarıyla YSA Beyin hücrelerinin taklidinden çok matematiksel bir uygun eğri bulma  curve fitting - işlemi yapıyormuş gibi. Kim bilir belki de Beyni yeniden modellemek gerekiyor.
http://www.yapay-zeka.org/~eski/modules.php?name=News&file=article&sid=75

Zeka Hakkında Kıssalı Yazılar - 1

Zeka Hakkında Kinayeli bir Nasreddin Hoca fıkrası:

"Zekanın yolu birdir." Demiş Han, Nasreddin Hoca'ya
Nasreddin Hoca bu söz üzerine "işte zeki insan denilen kimselerin düştükleri en büyük hata bu; Kendi zekalarını çok beğendikleri için meseleyi kendileri gibi görenlere zeki derler."
Bir olayın hesaba katılacak en az iki cephesi vardır. Meseleye hangi taraftan yanaşırsanız o tarafından görürsünüz.

Bu sözler Hanı düşündürmüş ve Kendi bilgin ve filozoflarına aktarmış. Ama onlar bu sözlerin saçmalıktan başka bir şey olmadığını öne sürmüşler. Hatta bilime aykırıdır demişler.

Ertesi gün Hoca Nasreddin Hanın ve bilim adamlarını yanına eşeği üzerinde gelmiş, fakat Hocanın sırtı eşeğin başının bulunduğu tarafa dönük imiş ve Hocanın yüzünün dönük olduğu tarafta ise eşeğin kuyruğu bulunmakta imiş.
Hana seslenmiş "Sorun bakalım zeki bilginlerinize burada neyi görüyorlar."
Bilginler cevaplamış "Bir adam eşeğe ters binmiş"
Sinirlenmeyin ! Han'ım ama Hepsi de Eşeğin bakış açısıyla bakıp Adam Eşeğe ters binmiş dedi. Oysa belki ben doğru oturuyorum da eşek altımda ters duruyor.

Zeka unsurlar arasında paralellik veya zıtlıkları görür. Hangisinin doğru hangisinin yanlış olduğuysa bakış açısıyla değişir. Bakış açımızsa temel aldığımız gerçeklerle değişir. Peki ya Temel aldığımız gerçeklerin doğruluğu ?

Şu kadarını buradan söyleyebilirim ki Matematik  ki bütün bilimlerin temelidir desek hata yapmış olmayız - için başlatılan Russel paradoksuyla [1] ortaya çıkan bunalım üzerine Matematiğin temellerini ispatlamaya ispatlamağa uğraşan Hilbert'in hayallerini Gödel'in yıkmasıyla ortada kalmıştır.  yani Matematikte daima gösterilemeyen gerçekler olacaktı.

Detaylı bilgi için godel.pdf Sonuç olarak zeka için gerekli olan temel gerçekler yapay zeka içinde gerekecektir. Kim bilir beklide Isaac Asimov tarafından yazılmış olan "Ben Robot" daki kanunlar [2] gibi kanunlar hazırlamak gerecektir.

[1] Russell paradoksu şundan ibarettir:
Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğu, kendi adını içermeli midir? Bu katalog, kendi adını içerirse, kendi adını içeren kataloglar grubuna girer; oysa bu, Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğudur; demek ki bu katalog kendi adını içeremez. Fakat bu katalog kendi adını içermezse, kendi adını içermeyen kataloglar grubuna ait olur ki o zaman da kendi adını içermesi gerekir. Bu, açıkca bir paradokstur;
çünkü mantık Kendi Adını İçermeyen Katalogların Kataloğu'nun hem kendi adını içermesini, hem de içermemesini emretmektedir. İki doğru olamayacağına göre burada paradoks vardır.
[2] Robot Kanunları:
  1. Bir robot bir insana zarar veremez, veya pasif kalmak suretiyle zarar görmesine izin veremez.
  2. Bir robot kendisine insanlar tarafından verilen emirlere 1. Kural ile çelişmediği sürece itaat etmek zorundadır.
  3. Bir robot 1. ve 2. Kurallar ile çelişmediği sürece kendi varlığını korumak zorundadır
http://www.yapay-zeka.org/~eski/modules.php?name=News&file=article&sid=74

Salı, Haziran 28, 2005

Bismillah

Bismillah her hayrın başıdır. Biz dahi başta ona başlarız.